Vishesh Lekh
ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮੜ੍ਹੀਆਂ (ਅਸਲੀਅਤ)

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਸਬੇ ਘੁਮਾਣ ਦੇ ਐਨ ਲਾਗੇ ਤਕਰੀਬਨ 300-300 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੋ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਪਿੰਡ ਹਨ ਬਲਰਾਮਪੁਰ ਅਤੇ ਮੋਲੋਵਾਲੀ। ਇਹ ਨਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਉਂਜ ਪ੍ਰਚਲਤ ਨਾਂ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ

'ਜਥੇਦਾਰ ਜੋ ਕਛੁ ਕਹਿ ਦੇਤਾ। ਸੋਈ ਪੰਥ ਮਾਨ ਸਭ ਲੇਤਾ'


ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਇਹ ਤੁਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਵਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ  ਹੈ ਜਦੋਂ 'ਜਥੇਦਾਰ' ਸਚਮੁੱਚ ਪੰਥ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀਏ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੀ ਪੂਰਨ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਪਰੋਕਤ ਕਥਨ ਸਮਕਾਲੀ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀ

ਐਸ.ਵਾਈ.ਐਲ. ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੱਕ 'ਚ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਇਆ?

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਿਰ ਵਲੋਂ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅੱਗੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਠੀਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਦੇਣ ਕਰ ਕੇ ਐਸ.ਵਾਈ.ਐਲ. ਨਹਿਰ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਧਾਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਹਰਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਾਂਗ ਹਰਿਆਣੇ ਦਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।' ਜਦਕਿ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ ਤਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਰੂਪ 'ਚ ਅਦਾਲਤ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਸੌ ਨੌਂ ਸਾਲ (1857 ਤੋਂ 1966 ਤਕ) ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੀ ਹੋ ਰਹੀ ਏ ਗਾਇਕੀ ਤੇ ਗੀਤਕਾਰੀ

ਕਿਸੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕਗੀਤ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੀਤ ਉਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਕ ਦਰਪਣ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਅਥਾਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕਗੀਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਪਲਾਂ ਵੇਲੇ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਅਪਣੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਤਰੋ-ਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਵਿਚ ਬੇਚੈਨੀ (2)


(ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕਲ ਦਾ ਅੰਕ ਵੇਖੋ)
ਮੈਂ  1976 ਵਿਚ ਸੁਜਾਨਪੁਰ (ਪਠਾਨਕੋਟ) ਵਿਖੇ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਉਦੋਂ ਵੀ ਸੀ.ਓ. ਨੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੈਨਿਕ ਸੰਮੇਲਨ ਕਰ ਕੇ ਥਲ ਸੈਨਾ ਜਨਰਲ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਦੁਹਰਾਏ ਸਨ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਹਨ। ਸੀ.ਓ. ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ 'ਕੋਈ ਵੀ ਅਫ਼ਸਰ, ਜੇ.ਸੀ.ਓ. ਜਾਂ ਸੀਨੀਅਰ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਾਲ ਨਹੀਂ ਕੱਢੇਗਾ। ਜੇ ਇੰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਵਾਨ ਕਾਨੂੰਨ ਅਪਣੇ ਹੱਥ 'ਚ ਨਹੀਂ ਲਏਗਾ। ਸਿੱਧਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਜਾਂ ਅਪਣੀ ਅਰਜ਼ ਰੀਪੋਰਟ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਬਕਸੇ ਵਿਚ ਨਾਂ ਨੰਬਰ ਲਿਖ ਕੇ ਪਾਏਗਾ।' ਬਕਸੇ ਉਦੋਂ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਥੱਲੇ ਹੀ ਦਬਾਅ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੀਮਾਰੀ ਅਤੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ



ਜਿਸ ਹੱਡ ਬੀਤੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਮੈਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਘਟਨਾ ਲਗਭਗ 22 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਹੋਇਆ ਇੰਜ ਕਿ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਸੱਸ ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ। ਰੋਗ ਏਨਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਕਿ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਤਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਵੀ ਬੜੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਬਲਕਿ ਇਕ ਪਤਲੇ ਕਪੜੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਜੇ ਉਪਰ ਪਏ ਮਰੀਜ਼ ਤੇ ਮੱਛਰ ਦਾਨੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਵਿਚ ਬੇਚੈਨੀ (1)


ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਉਤੇ ਤੁਰਨ ਦੇ ਤੁਲ ਹੈ। ਸੱਚ ਸੁਣਨਾ, ਸੁਣ ਕੇ ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਏਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਬਾਬਰ ਦੀ ਜੇਲ ਵਿਚ ਬੰਦੀ ਬਣਨਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜਾਬਰ ਅਤੇ ਧਾੜਵੀ ਹਾਕਮ ਦੀ ਲੁਟੇਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਪਾਪ ਦੀ ਜੰਝ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰੀਂ ਦਾਨ ਮੰਗਣਾ ਕਹਿਣ ਦੀ ਜੁਰਅਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਕਰਾਮਾਤੀ ਦੱਸ ਕੇ ਸਾਰੀ ਜੇਲ ਵਿਚ ਅਪਣੇ-ਆਪ ਚੱਕੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿਤੀਆਂ। ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ, ਬਾਬਾ ਜੇਲ 'ਚ ਨਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਕਰਾਮਾਤ ਵਿਖਾ ਕੇ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਸੱਚ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸੂਰਜ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਕੇ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਛਡਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਇਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਵੇਖਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਪੇਂਡੂ ਮਿਲਵਰਤਣ



ਅਜਕਲ੍ਹ ਇਕ ਫ਼ਿਲਮ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਪੇਂਡੂ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ, ਬੋਲ-ਚਾਲ, ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਵਿਖਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ ਇਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜੀਵਤ ਸੀ। ਇਕ ਸਾਂਝ ਸੀ, ਭਾਈਚਾਰਾ ਸੀ, ਮਿਲਵਰਤਣ ਸੀ। ਪਰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਸੱਭ ਕੁੱਝ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਹੀਏ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਵਾ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਜਨਮ ਦੇਣ ਨੂੰ

ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੈ। ਹਰ ਘਰ ਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਾਂਗ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗਣ ਤੇ ਹੀ ਮਹਿੰਗੇ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿਚ ਅਪਣਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਜੋਗੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮੂਤ ਪੀਣਾ ਉਸਤਾਦ

ਪੰਜਵੀਂ ਤਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਅਠਵੀਂ ਤਕ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ। ਨੌਵੀਂ ਵਿਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 1969 ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਿਜੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾ ਦਿਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਪੂ ਜੀ ਦੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਘੱਟ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਮੇਰੀ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਫ਼ੀਸ 71 ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਦੀ 97 ਪੈਸੇ ਮਹੀਨਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਾਪੂ ਜੀ ਨੇ ਔਖੇ ਹੋ ਕੇ ਭਰੀ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਫ਼ੀਸ 32 ਰੁਪਏ ਭਰਨ ਲਈ ਬਾਪੂ ਜੀ ਨੂੰ ਲਵੇਰੀ ਬਕਰੀ ਵੇਚਣੀ ਪਈ ਸੀ।

ਆਖ਼ਰ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਫ਼ੀਮ ਅਤੇ ਡੋਡਿਆਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ?

ਮੈਂ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕਲੀਨੀਕ ਕਰਦਾਂ ਹਾਂ। ਦੋ ਸਾਲ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਬੀਤ ਗਏ। ਮੇਰੀ ਕਲੀਨੀਕ ਨੂੰ 10 ਪਿੰਡ ਲਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਥੋੜੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ 150-200 ਬੰਦਾ ਅਫ਼ੀਮ ਤੇ ਡੋਡਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਰੁਧ ਸੰਗਰਾਮ ਜਮਾਤੀ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਬਣਿਆ

ਜਦ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਆਈ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਕੁੱਝ ਨਵਾਂ ਸਿਖਣ ਅਤੇ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਤਪਰਤਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਅੱਜ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਵਿਚ ਹੈ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਵੀ ਪਲਾਂ-ਛਿਣਾਂ ਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

12345678910...
Findus on Facebook
ReadNewspaper
Today's Epaper
YourOpinion

Corporate Office : #3037 Sector-19D, Chandigarh

Phone: +91-172 - 2542033, 2542066

Press : D-12 Industrial Area, Ph-1, S.A.S. Nagar, Mohali, Punjab.

Phone: +91-172 - 3047671 / 72

Fax : +91-172 - 5013421

Email : admin@rozanaspokesman.com

General Manager : Mr Rajinder singh

Phone : 9855554387

Rozana Spokesman is a Punjabi-language daily newspaper in India. During its earlier years it was a weekly newspaper. The newspaper takes an independent stand in all the matters related to Punjab, and Sikhs and the Sikh religion in particular

Copyright © 2017 Rozana Spokesman